తెలంగాణలో 22A భూమి అంటే ఏమిటి? Prohibited Properties Listలో ఉందో ఇలా చెక్ చేయండి

మీరు ఒక ప్లాట్ లేదా వ్యవసాయ భూమి కొనాలని చూస్తున్నారా? అయితే బ్రోకర్ చూపించే డాక్యుమెంట్లు, యజమాని చెప్పే వివరాలను మాత్రమే నమ్మకుండా, ఆ భూమి ప్రభుత్వ రికార్డుల్లో “నిషేధిత జాబితా” (Prohibited Properties List) లో ఉందో లేదో ముందుగా చెక్ చేయడం ముఖ్యం. తెలంగాణలో Section 22-A కింద నిషేధిత ఆస్తులకు సంబంధించిన రికార్డులు భూమి రిజిస్ట్రేషన్‌పై నిషేధం లేదా పరిమితి ఉందా అనే విషయాన్ని పరిశీలించడంలో ఉపయోగపడతాయి. అందుకే భూమి కొనుగోలుకు ముందు 22A స్థితితో పాటు సంబంధిత భూ రికార్డులు, యాజమాన్య పత్రాలు కూడా పరిశీలించాలి.

22A అంటే ఏమిటి?

ఇది కేవలం ఒక సాంకేతిక పదం కాదు — భూమి రిజిస్ట్రేషన్‌పై ప్రత్యక్ష ప్రభావం చూపే నిబంధన. Registration Act, 1908 లోని Section 22-A కింద కొన్ని కేటగిరీల ఆస్తుల రిజిస్ట్రేషన్‌ను నిషేధించే విధానం ఉంది. తెలంగాణలో ఈ నిషేధిత ఆస్తుల వివరాలు Prohibited Properties List రూపంలో రికార్డుల్లో కనిపించవచ్చు.

ఇక్కడ ఒక విషయం స్పష్టంగా అర్థం చేసుకోవాలి. 22-A లిస్ట్‌లో ఉన్న ప్రతి భూమి ఒకే కారణం వల్ల అందులో లేదు. కొన్ని భూములు ప్రభుత్వ యాజమాన్యంలో ఉండటం వల్ల, మరికొన్ని చట్టపరమైన వివాదాల వల్ల, ఇంకొన్ని రికార్డుల్లో ప్రత్యేక రక్షణ కారణంగా ఈ జాబితాలో చేరతాయి. కారణం ఒక్కో ఆస్తికి ఒక్కో విధంగా ఉండవచ్చు. అయితే Prohibited Properties List లో ఉన్న ఆస్తికి సాధారణ రిజిస్ట్రేషన్ ప్రక్రియలో నిషేధం లేదా అడ్డంకి ఏర్పడవచ్చు.

ఏ రకమైన ఆస్తులు ఈ లిస్ట్‌లో కనిపించవచ్చు?

చట్టం లేదా ప్రభుత్వ ఉత్తర్వుల ప్రకారం రిజిస్ట్రేషన్‌పై నిషేధం లేదా పరిమితి ఉన్న కొన్ని కేటగిరీల ఆస్తులు 22-A Prohibited Properties List లో ఉండవచ్చు. ఉదాహరణకు:

• ప్రభుత్వ భూములు లేదా ప్రభుత్వానికి సంబంధించిన ఆస్తులు
• అసైన్డ్ భూములు – ప్రభుత్వం నిర్దేశించిన షరతులతో కేటాయించిన భూములు
• దేవాదాయ శాఖ పరిధిలోని ఆస్తులు
• వక్ఫ్‌కు సంబంధించిన ఆస్తులు
• చట్టపరమైన నిషేధం లేదా ప్రత్యేక రక్షణకు లోబడి ఉన్న కొన్ని ఆస్తులు
• చట్టం, ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులు లేదా సంబంధిత అధికారిక రికార్డుల ప్రకారం రిజిస్ట్రేషన్‌పై పరిమితి ఉన్న ఇతర ఆస్తులు

Read – Encumbrance Certificate – EC: తెలంగాణలో ఆస్తి రికార్డులను ఇలా తెలుసుకోండి

మీ భూమి 22Aలో ఉందో లేదో ఎలా తెలుసుకోవాలి?

మీ భూమి 22-A Prohibited Properties List లో ఉందో లేదో చెక్ చేయడానికి, ముందుగా District, Mandal, Village, Survey Number వంటి ప్రాథమిక వివరాలను సిద్ధంగా ఉంచుకోండి. ఈ వివరాలను భూమి యజమాని వద్ద ఉన్న పత్రాలు లేదా పాత భూమి రికార్డుల నుంచి సేకరించవచ్చు.

తెలంగాణ అధికారిక భూ రికార్డులు/రిజిస్ట్రేషన్ సేవల్లో అందుబాటులో ఉన్న Prohibited Property సంబంధిత search/service ద్వారా ఆస్తి వివరాలను పరిశీలించవచ్చు. చెక్ చేసే విధానం ఇలా ఉంటుంది:

22A CHECK

Prohibited Properties List చెక్ చేసే విధానం

మీ భూమి వివరాలను దశలవారీగా పరిశీలించండి

01

START HERE

తెలంగాణ అధికారిక భూమి / రిజిస్ట్రేషన్ సర్వీస్ ఓపెన్ చేయండి

తెలంగాణ అధికారిక IGRS Telangana పోర్టల్‌ను ఓపెన్ చేసి Prohibited Property ఆప్షన్‌ను ఎంచుకోండి.

02

PROPERTY DETAILS

District నుంచి Village వరకు ఎంచుకోండి

మీ భూమికి సంబంధించిన District, Mandal, Village వివరాలను ఎంచుకుని Fetch బటన్‌పై క్లిక్ చేయండి.

03

IMPORTANT CHECKPOINT

SECTION 22-A(1)

PROHIBITION LIST

AGRICULTURE NON-AGRICULTURE

Fetch చేసిన తర్వాత కనిపించే SECTION 22A(1): PROHIBITION LIST విండోలో Agriculture, Non-Agricultureకు సంబంధించిన వివరాలను పరిశీలించండి.

04

SELECT LIST

సంబంధిత Listను ఎంచుకోండి

మీ భూమి స్వభావానికి అనుగుణంగా Agriculture లేదా Non-Agriculture Listను ఎంచుకుని అందులోని రికార్డులను చూడండి.

✓

FINAL VERIFICATION

మీ భూమి పత్రాలతో Cross-Check చేయండి

Survey Number Extent Land Classification Status

ఆన్‌లైన్‌లో కనిపించే వివరాలను మీ వద్ద ఉన్న భూమి పత్రాలతో సరిపోల్చి చూసిన తర్వాతే తదుపరి నిర్ణయం తీసుకోండి.

22-Aలో ఉన్న భూమిని రిజిస్ట్రేషన్ చేయవచ్చా?

సాధారణ పరిస్థితుల్లో, Prohibited List లో ఉన్న ఆస్తికి రెగ్యులర్ రిజిస్ట్రేషన్ ప్రాసెస్‌లో అడ్డంకి ఏర్పడుతుంది. అయితే ఇక్కడ కీలకమైన ప్రశ్న — ఆ భూమి ఎందుకు ఈ లిస్ట్‌లో చేర్చబడింది అనేది.

కొన్నిసార్లు రికార్డుల్లో పొరపాటు జరిగి ఉండొచ్చు, లేదా నిషేధానికి దారితీసిన పరిస్థితులు కాలక్రమేణా మారి ఉండొచ్చు. ఇలాంటి సందర్భాల్లో సంబంధిత అధికారుల వద్ద సవరణ లేదా తొలగింపు కోసం నిర్దేశిత విధానాన్ని అనుసరించాల్సి ఉంటుంది. కానీ ఇది ఎప్పుడూ గ్యారంటీ కాదు. కేసును బట్టి సమయం, ప్రాసెస్ మారుతుంటాయి.

కాబట్టి 22-Aలో ఉందని తెలిసిన తర్వాత కూడా, అధికారిక రికార్డులను పూర్తిగా పరిశీలించకుండా ఆ భూమిని కొనుగోలు చేయడం రిస్క్‌తో కూడుకున్న నిర్ణయం అవుతుంది.

Prohibited List లో భూమి తప్పుగా ఉంటే ఏం చేయాలి?

కొన్నిసార్లు నిజంగా యజమానికి హక్కు ఉన్న భూమి కూడా పొరపాటున 22-A Prohibited Properties List లో చేరిపోతుంది. ఇలా జరిగిందని మీరు భావిస్తే, ముందుగా ఈ డాక్యుమెంట్లను సిద్ధం చేసుకోండి:

• పాత భూమి రికార్డులు
• పట్టాదారు పాస్‌బుక్ / యాజమాన్య పత్రాలు
• రిజిస్ట్రేషన్ డాక్యుమెంట్లు
• Survey Number, extent వివరాలు
• భూమి వర్గీకరణకు సంబంధించిన రికార్డులు

డాక్యుమెంట్లు సిద్ధంగా ఉన్న తర్వాత, తెలంగాణ Bhu Bharati పోర్టల్‌లో అందుబాటులో ఉన్న “Grievance Relating to Inclusion in Prohibited Properties List” సర్వీస్ ద్వారా అభ్యంతరం లేదా ఫిర్యాదు దాఖలు చేసుకోవచ్చు. ఈ సేవకు సంబంధించిన స్టెప్-బై-స్టెప్ ప్రాసెస్‌ను అధికారిక యూజర్ మాన్యువల్‌లో వివరించారు.

Read – Land Details Search: Bhu Bharatiలో తెలంగాణ భూమి వివరాలు ఇలా చెక్ చేయండి

భూమి కొనుగోలుకు ముందు 22A Status ఎందుకు చెక్ చేయాలి?

చాలామంది కొనుగోలుదారులు Sale Deed లేదా Pattadar Passbook చూసిన వెంటనే భూమి “క్లియర్” అని అనుకుంటారు. కానీ నిజానికి ఇది సరిపోదు. కింద ఉన్న ఐదు అంశాలను కలిపి చూస్తేనే పూర్తి పిక్చర్ అర్థమవుతుంది:

ఈ ఐదు అంశాలను విడివిడిగా చెక్ చేసుకుంటేనే, భూమి కొనుగోలు తర్వాత ఎదురయ్యే న్యాయపరమైన చిక్కులను చాలావరకు తప్పించుకోగలుగుతారు.

ఒక్క విషయం గుర్తుంచుకోండి

22-A లిస్ట్‌లో ఉందంటే వెంటనే “ఈ భూమిపై యజమానికి హక్కు లేదు” అని అర్థం కాదు. ఇది ప్రధానంగా రిజిస్ట్రేషన్‌పై ఉన్న నిషేధం లేదా పరిమితికి సంబంధించిన రికార్డు మాత్రమే. హక్కుల విషయం, నిషేధానికి కారణం, సంబంధిత ప్రభుత్వ రికార్డులు — వీటన్నింటినీ విడివిడిగా అర్థం చేసుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది.

భూమి కొనుగోలు చేసే ముందు 22-A Status, Land Records, Encumbrance Certificate, Title Documents — ఈ అంశాలను ముందుగానే పరిశీలించడం ద్వారా భూమి కొనుగోలు సమయంలో గుర్తించాల్సిన కొన్ని ముఖ్యమైన రిస్కులను ముందే గుర్తించే అవకాశం ఉంటుంది. ఇది కొంచెం సమయం తీసుకునే పని అయినా, భవిష్యత్తులో వచ్చే పెద్ద తలనొప్పులను నివారించడంలో ఇది చాలా ఉపయోగపడుతుంది.